22 czerwca, w Ambasadzie Filipin w Waszyngtonie, miałem okazję spotkać Rzecznika Praw Obywatelskich Jesusa Crispina „Boyinga" Remullę dzięki wprowadzeniu przez Ambasadora Filipin w Stanach Zjednoczonych Jose Manuela „Babe'a" Romualldeza.

Ambasador przedstawił mnie jako rzecznika podatkowego, który poświęcił znaczną część swojej kariery na promowanie reform polityki podatkowej, walkę z korupcją poprzez skuteczniejszą administrację podatkową oraz pomoc w przyciąganiu bezpośrednich inwestycji zagranicznych na Filipiny.

Podczas naszej krótkiej rozmowy podzieliłem się z Rzecznikiem Remullą lekcją z jednej z najbardziej znanych spraw kryminalnych w historii: sprawy amerykańskiego gangstera mafijnego Al Capone'a.

Powszechnie uważano, że Al Capone był zamieszany w zorganizowaną przestępczość, przemyt alkoholu, przekupstwo i przemoc podczas ery prohibicji w Stanach Zjednoczonych. Jednak pomimo wieloletnich dochodzeń władze miały trudności z uzyskaniem wyroków skazujących za wiele z tych przestępstw. Ostatecznie Capone został skazany nie za bycie gangsterem, lecz za uchylanie się od płacenia podatków.

Ta lekcja pozostaje aktualna prawie wiek później.

Gdy sprawy korupcyjne stają się trudne do ścigania, rządy powinny śledzić przepływ pieniędzy.

Na Filipinach dochodzenia dotyczące domniemanych nieprawidłowości w wydatkach publicznych, zamówieniach, projektach infrastrukturalnych, funduszach poufnych, wstawieniach budżetowych, podejrzanych likwidacjach i innych formach nadużywania środków publicznych mogą trwać lata, jeśli nie dziesięciolecia. Świadkowie znikają. Dokumenty są kwestionowane. Sprawy powoli przechodzą przez system wymiaru sprawiedliwości. Sojusze polityczne się zmieniają. Uwaga opinii publicznej przenosi się gdzie indziej.

Tymczasem podatnicy nadal dźwigają ten ciężar.

To właśnie dlatego dochodzenia finansowe i egzekwowanie prawa podatkowego powinny znajdować się w centrum naszej strategii antykorupcyjnej.

Jeśli urzędnik publiczny posiada majątek rażąco nieproporcjonalny do legalnych źródeł dochodów, ta rozbieżność powinna uruchomić dokładny audyt finansowy i podatkowy. Choć niewyjaśniony majątek sam w sobie nie ustanawia automatycznie odpowiedzialności karnej, rodzi poważne pytania wymagające kontroli przez właściwe organy.

Urząd Skarbowy (BIR), współpracując ściśle z Biurem Rzecznika Praw Obywatelskich, Radą ds. Przeciwdziałania Praniu Pieniędzy (AMLC), Komisją Audytu (COA), Komisją Papierów Wartościowych i Giełd (SEC), Bangko Sentral ng Pilipinas (BSP), Urzędem ds. Rejestracji Gruntów (LRA) i innymi agencjami, dysponuje potężnymi narzędziami do badania Oświadczeń o Aktywach, Zobowiązaniach i Wartości Netto (SALN), zeznań podatkowych, rejestrów nieruchomości, udziałów korporacyjnych, struktur rzeczywistych właścicieli i transakcji finansowych w celu ustalenia, czy naruszono przepisy podatkowe.

Uchylanie się od płacenia podatków jest często łatwiejsze do udowodnienia niż korupcja, ponieważ sprawy podatkowe koncentrują się na bardziej obiektywnym pytaniu: Czy dochód został uzyskany, otrzymany lub zgromadzony i czy został prawidłowo zadeklarowany i opodatkowany?

Zasada jest prosta: jeśli majątek istnieje, jego źródło musi zostać wyjaśnione.

Jeśli źródła nie można legalnie ustalić, władze powinny sprawdzić, czy podatki zostały prawidłowo zapłacone. Jeśli podatki nie zostały zapłacone, rząd powinien dochodzić odpowiednich środków cywilnych, administracyjnych i karnych przewidzianych prawem.

Skuteczne ściganie podatkowe niesie ze sobą poważne konsekwencje. Poza zapłatą podatków, kar i grzywien wyroki skazujące w sprawach karnych mogą skutkować pozbawieniem wolności. Co ważniejsze, urzędnicy publiczni skazani za korupcję i przestępstwa podatkowe powinni podlegać dożywotniemu zakazowi sprawowania urzędu publicznego. Odpowiedzialność nie powinna kończyć się wraz z pozbawieniem wolności. Ci, którzy zdradzają zaufanie publiczne, nigdy więcej nie powinni być obdarzani władzą wydawania pieniędzy podatników, przyznawania kontraktów rządowych ani tworzenia praw kraju.

Walka z korupcją nie powinna opierać się wyłącznie na głośnych dochodzeniach. Powinna być wspierana przez skoordynowany system, który śledzi ślady finansowe, wykrywa niewyjaśniony majątek i egzekwuje przepisy podatkowe konsekwentnie, niezależnie od przynależności politycznej, stanowiska czy wpływów.

Jako globalny ekspert ds. polityki podatkowej, zagraniczni inwestorzy często pytają mnie, co Filipiny muszą zrobić, aby stać się bardziej konkurencyjne. Moja odpowiedź jest zawsze taka sama: wzmocnić instytucje, egzekwować praworządność i zapewnić rozliczalność.

Inwestorów przyciągają nie tylko zachęty podatkowe i reformy gospodarcze. Przyciąga ich zaufanie. Inwestują tam, gdzie umowy są respektowane, prawa egzekwowane, a korupcja karana. Inwestują tam, gdzie instytucje są silniejsze niż osobowości.

Korupcja podważa demokrację, osłabia instytucje, zaburza wydatki publiczne i niszczy zaufanie publiczne. Każde peso utracone na korupcję to peso zabrane z klas szkolnych, szpitali, projektów przeciwpowodziowych, infrastruktury i usług społecznych. Każda nierozwiązana sprawa korupcyjna wysyła niebezpieczny sygnał, że rozliczalność jest opcjonalna dla potężnych.

Filipiny nie muszą wynajdywać koła na nowo. Strategia Al Capone'a istnieje od prawie wieku.

Śledź pieniądze.

Audytuj niewyjaśniony majątek.

Wnoś sprawy o uchylanie się od podatków tam, gdzie dowody na to wskazują.

Nakładaj pełne kary przewidziane prawem.

I upewnij się, że ci, którzy wzbogacają się kosztem podatników, są na stałe wykluczeni z urzędów publicznych.

Z szacunkiem wzywam Rzecznika Remullę, Komisarza BIR Charlito Martina Mendozę i innych przywódców rządowych do wspólnej pracy z pilnością i determinacją. Tam, gdzie podejrzewa się korupcję, dochodzenia finansowe powinny rozpocząć się natychmiast. Tam, gdzie istnieje niewyjaśniony majątek, powinny nastąpić audyty podatkowe. Tam, gdzie stwierdzono naruszenia podatkowe, postępowania powinny toczyć się bez strachu i bez faworyzowania.

Żadnych świętych krów. Żadnych wyjątków.

Jeśli poważnie myślimy o położeniu kresu bezkarności, wzmocnieniu demokracji i przywróceniu zaufania publicznego, musimy pamiętać lekcję, która obaliła Al Capone'a: czasami najszybsza droga do rozliczalności nie wiedzie przez samo przestępstwo, lecz przez pieniądze, które po sobie pozostawia. – Rappler.com

Mon Abrea jest Globalnym Ekspertem ds. Polityki Podatkowej i Głównym Doradcą Podatkowym Asian Consulting Group (ACGlobal), czołowej filipińskiej firmy doradczej w zakresie międzynarodowego prawa podatkowego i doradztwa inwestycyjnego. Absolwent Harvardu, z kształceniem wykonawczym na Oksfordzie i zaawansowanymi studiami z polityki podatkowej na Duke, znany jest jako „The Philippine Tax Whiz" i wiodący orędownik prawdziwej reformy podatkowej, doradzając korporacjom wielonarodowym, zagranicznym inwestorom i decydentom politycznym. Obserwuj go @askthetaxwhiz