Tạm Biệt "Kể Chuyện" Để Gọi Vốn: Loại Dự Án Nào Có Thể Tồn Tại Đến Năm 2026

Tác giả: Nikka / WolfDAO ( X : @10xWolfdao )

Phần 1: Thay đổi mạnh mẽ trong logic đầu tư VC

Một bộ dữ liệu từ Wintermute Ventures năm 2025 đã tiết lộ một thực tế khắc nghiệt: công ty tạo lập thị trường và Công ty đầu tư mạo hiểm hàng đầu này đã xem xét khoảng 600 dự án trong cả năm, cuối cùng chỉ phê duyệt 23 giao dịch, tỷ lệ phê duyệt chỉ 4%. Thậm chí còn gây sốc hơn, chỉ có 20% dự án đạt đến giai đoạn Thẩm định. Người sáng lập Evgeny Gaevoy đã thẳng thắn chỉ ra rằng họ đã hoàn toàn từ bỏ chế độ "rải tiền hy vọng trúng" của năm 2021-2022.

Sự thay đổi này không chỉ riêng Wintermute. Toàn bộ hệ sinh thái VC crypto đã chứng kiến số lượng giao dịch giảm mạnh 60% trong năm 2025, từ hơn 2,900 giao dịch năm 2024 xuống còn khoảng 1,200 giao dịch. Mặc dù nguồn vốn vẫn tiếp tục chảy vào, với đầu tư VC crypto toàn cầu đạt 4,975 tỷ USD, số tiền này ngày càng tập trung vào một số ít dự án. Các khoản đầu tư giai đoạn sau chiếm 56%, trong khi các vòng seed giai đoạn đầu bị ép xuống mức thấp nhất lịch sử. Dữ liệu từ thị trường Mỹ còn rõ ràng hơn: trong khi số lượng giao dịch giảm 33%, mức đầu tư trung bình tăng 1,5 lần lên 5 triệu USD. Điều này có nghĩa là các VC thích đầu tư mạnh vào một vài dự án hơn là rải rộng.

Nguyên nhân gốc rễ của sự thay đổi mạnh mẽ này nằm ở thanh khoản thị trường cao độ tập trung. Thị trường crypto năm 2025 thể hiện đặc điểm cực kỳ "hẹp": vốn Tổ chức đầu tư chiếm tới 75%, nhưng số tiền này chủ yếu bị mắc kẹt trong các tài sản vốn hóa lớn như BTC và ETH. Dữ liệu Giao dịch OTC cho thấy mặc dù thị phần của BTC và ETH giảm từ 54% xuống 49%, nhưng tổng thị phần của các tài sản blue-chip thực sự tăng 8%. Quan trọng hơn, chu kỳ narrative của altcoin giảm mạnh từ 61 ngày năm 2024 xuống còn 19-20 ngày năm 2025, không để lại thời gian cho vốn lan tràn sang các dự án nhỏ hơn. Nhà đầu tư lẻ cũng ngừng đuổi theo Tiền điện tử điên cuồng như trước, chuyển sự chú ý sang cổ phiếu AI và công nghệ, dẫn đến thiếu vốn gia tăng trong thị trường crypto.

Chu kỳ "thị trường tăng bốn năm" truyền thống đã hoàn toàn sụp đổ. Báo cáo của Wintermute chỉ ra rõ ràng rằng sự Hồi phục vào năm 2026 sẽ không đến một cách tự nhiên như trước; nó đòi hỏi ít nhất một chất xúc tác mạnh mẽ: hoặc là ETF mở rộng sang các tài sản như SOL hoặc XRP, BTC phá vỡ mốc tâm lý 100,000 USD một lần nữa để kích hoạt Tâm lý FOMO, hoặc một câu chuyện mới khơi lại sự nhiệt tình của nhà đầu tư lẻ. Trong môi trường này, các VC không còn có thể đánh cược vào các dự án chỉ "kể chuyện". Họ cần các dự án có thể chứng minh bản thân có khả năng tồn tại để Niêm yết mới trên sàn giao dịch và tiếp cận thanh khoản Tổ chức đầu tư ngay từ vòng seed.

Đây là lý do tại sao logic đầu tư đã chuyển từ "đầu tư vào 100 để hy vọng lợi nhuận gấp 100 lần" sang "chỉ đầu tư vào 4 dự án sống sót để được niêm yết trên sàn giao dịch". Né tránh rủi ro không còn là sự bảo thủ, mà là yêu cầu bắt buộc để sinh tồn. Các quỹ hàng đầu như a16z và Paradigm đang giảm đầu tư giai đoạn đầu và chuyển sang các vòng trung-cuối giai đoạn. Các dự án huy động vốn nổi bật của năm 2025—định giá của Fuel Network giảm từ 1 tỷ USD xuống 11 triệu USD, Berachain giảm 93% từ đỉnh, và Camp Network mất 96% Vốn hóa thị trường—tất cả đều đang nói với thị trường, một cách thực tế nghiệt ngã, rằng câu chuyện đã chết, và thực thi mới là vua.

Hai: Yêu cầu quan trọng về khả năng tự tạo nguồn thu ở giai đoạn seed

Dưới tiêu chuẩn cực kỳ chính xác này, thách thức lớn nhất đối với các đội ngũ Công ty khởi nghiệp là vòng seed không còn là điểm khởi đầu để đốt tiền, mà là ranh giới sinh tử nơi họ phải chứng minh rằng họ có thể tạo ra doanh thu của riêng mình.

Khả năng tạo ra doanh thu trước hết được phản ánh trong việc xác minh cứng về sự phù hợp sản phẩm-thị trường (PMF). Các VC không còn hài lòng với kế hoạch kinh doanh đẹp đẽ hoặc mô tả tầm nhìn hoành tráng; họ muốn thấy dữ liệu thực tế: ít nhất 1,000 người dùng hoạt động, hoặc doanh thu hàng tháng vượt quá 100,000 USD. Quan trọng hơn là tỷ lệ giữ chân người dùng—nếu tỷ lệ DAU/MAU của bạn dưới 50%, điều đó có nghĩa là người dùng không mua vào. Nhiều dự án thất bại ở đây: họ có white paper đẹp và kiến trúc kỹ thuật tuyệt vời, nhưng họ không thể cung cấp bằng chứng rằng người dùng đang thực sự sử dụng sản phẩm và thực sự sẵn sàng trả tiền. Nhiều trong số 580 dự án bị Wintermute từ chối đã chết ở rào cản này.

Hiệu quả vốn là rào cản quan trọng thứ hai. Các VC dự đoán sự gia tăng của "zombie có lợi nhuận" vào năm 2026—các công ty chỉ có ARR 2 triệu USD và tỷ lệ tăng trưởng hàng năm chỉ 50% sẽ không thể thu hút Funding Series B. Điều này có nghĩa là các đội nhóm giai đoạn seed phải đạt được trạng thái "sinh tồn mặc định": lượng tiền đốt hàng tháng không được vượt quá 30% doanh thu, hoặc họ phải đạt được lợi nhuận sớm. Điều này nghe có vẻ khắc nghiệt, nhưng trong một thị trường thiếu thanh khoản, đây là cách duy nhất để tồn tại. Đội ngũ cần được tinh gọn xuống dưới 10 người, ưu tiên sử dụng công cụ mã nguồn mở để giảm chi phí, và thậm chí bổ sung Dòng vốn thông qua các hoạt động phụ như dịch vụ tư vấn. Các dự án với hàng chục người và tốc độ đốt tiền đáng kinh ngạc có thể sẽ không đảm bảo Funding tiếp theo vào năm 2026.

Các yêu cầu công nghệ cũng đang tăng cao đáng kể. Dữ liệu từ năm 2025 cho thấy cứ mỗi 1 USD các VC đầu tư, 40 cent đi vào các dự án crypto đồng thời làm việc về AI, gấp đôi con số từ năm 2024. AI không còn là điểm cộng, mà là điều bắt buộc. Các dự án vòng seed cần chứng minh AI có thể giúp họ rút ngắn chu kỳ phát triển từ 6 tháng xuống 2 tháng, và cách nó có thể thúc đẩy giao dịch vốn hoặc Tối ưu hóa quản lý thanh khoản DeFi thông qua AI Agent. Đồng thời, tuân thủ và bảo vệ quyền riêng tư phải được nhúng ở cấp độ mã. Với sự gia tăng của token hóa Tài sản thế giới thực (RWA), các dự án cần sử dụng các công nghệ như Bằng chứng Zero-knowledge để đảm bảo quyền riêng tư và giảm chi phí tin cậy. Các dự án bỏ qua những yêu cầu này sẽ được coi là "lạc hậu một thế hệ".

Các yêu cầu quan trọng nhất là thanh khoản và khả năng tương thích hệ sinh thái. Các dự án Crypto cần lập kế hoạch rõ ràng con đường niêm yết từ vòng seed, chỉ rõ cách họ sẽ tiếp cận các kênh thanh khoản Tổ chức đầu tư như ETF hoặc DAT. Dữ liệu rõ ràng: đến năm 2025, Funding Tổ chức đầu tư chiếm 75%, thị trường Stablecoin tăng vọt từ 206 tỷ USD lên hơn 300 tỷ USD, trong khi các dự án altcoin chỉ dựa vào câu chuyện đối mặt với khó khăn huy động vốn tăng theo cấp số nhân. Các dự án cần tập trung vào tài sản tương thích ETF, thiết lập quan hệ đối tác sớm với các sàn giao dịch, và xây dựng các pool thanh khoản. Các đội nghĩ "lấy tiền trước, niêm yết sau" có thể sẽ không sống sót qua năm 2026.

Những yêu cầu kết hợp này có nghĩa là vòng seed không còn chỉ là một thử nghiệm, mà là một bài kiểm tra toàn diện. Đội ngũ cần một cấu trúc liên ngành—kỹ sư, chuyên gia AI, chuyên gia tài chính và Đội ngũ và Cố vấn tuân thủ đều không thể thiếu. Họ cần lặp lại nhanh chóng bằng cách sử dụng phát triển linh hoạt, để dữ liệu tự nói thay vì chỉ kể chuyện, và dựa vào các mô hình kinh doanh bền vững thay vì chỉ đơn giản là huy động vốn để duy trì hoạt động. 45% dự án crypto được VC hỗ trợ đã thất bại, 77% dự án có doanh thu hàng tháng dưới 1,000 USD, và 85% dự án Token ra mắt năm 2025 vẫn chưa có lợi nhuận—những con số này cho chúng ta biết rằng các dự án thiếu khả năng tạo doanh thu đơn giản là sẽ không tồn tại đến vòng Funding tiếp theo, chứ đừng nói đến việc được niêm yết và thoát vốn.

Ba: Cảnh báo và thay đổi hướng đi từ các Tổ chức đầu tư

Đối với các nhà đầu tư chiến lược và các Công ty đầu tư mạo hiểm, 2026 là một năm bước ngoặt: thích nghi với các quy tắc mới hoặc bị thị trường loại bỏ. Tỷ lệ phê duyệt 4% của Wintermute không phải là sự khoe khoang về việc họ kỹ tính như thế nào, mà là một cảnh báo cho toàn bộ ngành—những công ty vẫn "rải tiền hy vọng" với mô hình cũ sẽ phải chịu thua lỗ nặng nề.

Vấn đề cốt lõi là thị trường đã chuyển từ Đầu cơ-định hướng sang Tổ chức đầu tư-định hướng. Khi 75% vốn bị mắc kẹt trong các kênh Tổ chức đầu tư như quỹ hưu trí và quỹ phòng hộ, khi nhà đầu tư lẻ đổ xô vào cổ phiếu AI, và khi chu kỳ luân chuyển altcoin rút ngắn từ 60 ngày xuống 20 ngày, các VC tiếp tục rải rộng đầu tư vào các dự án chỉ kể chuyện về cơ bản là đang đưa tiền đi. GameFi và các câu chuyện DePin giảm hơn 75% vào năm 2025, các dự án liên quan đến AI cũng giảm trung bình 50%, và sự kiện thanh lý đòn bẩy 19 tỷ USD vào tháng 10—tất cả điều này minh họa một điều: thị trường không còn trả tiền cho câu chuyện, mà chỉ cho sự thực thi và tính bền vững.

Các Tổ chức đầu tư phải thay đổi cách tiếp cận. Đầu tiên, cần có sự thay đổi cơ bản trong tiêu chí đầu tư: từ "câu chuyện này có thể lớn đến mức nào?" sang "dự án này có thể chứng minh khả năng sinh lời ngay cả trong vòng seed không?" Họ không thể đổ lượng lớn tiền vào các khoản đầu tư giai đoạn đầu nữa; thay vào đó, họ nên đầu tư mạnh vào một vài dự án seed chất lượng cao hoặc đơn giản chuyển sang các vòng trung-cuối giai đoạn để giảm rủi ro. Dữ liệu cho thấy đến năm 2025, các khoản đầu tư giai đoạn muộn đã chiếm 56% tổng số đầu tư—điều này không phải là ngẫu nhiên, mà là kết quả của việc thị trường bỏ phiếu bằng chân của họ.

Quan trọng hơn, cần có sự định vị lại các lĩnh vực đầu tư. Sự hội tụ của AI và crypto không phải là xu hướng, mà là thực tế—đầu tư vào lĩnh vực giao thoa AI-crypto dự kiến sẽ vượt quá 50% vào năm 2026. Các Tổ chức đầu tư vẫn đầu tư vào altcoin thuần túy định hướng câu chuyện, bỏ qua tuân thủ và quyền riêng tư, và bỏ qua tích hợp AI sẽ thấy rằng các khoản đầu tư của họ đơn giản là không thể đảm bảo thanh khoản, không thể được niêm yết trên các sàn giao dịch lớn, chứ đừng nói đến thoát vốn.

Cuối cùng, có sự tiến hóa của phương pháp đầu tư. Tìm kiếm chủ động phải thay thế việc chờ đợi thụ động các kế hoạch kinh doanh (BP), Thẩm định gia tốc phải thay thế quy trình đánh giá dài dòng, và thời gian phản hồi nhanh hơn phải thay thế bộ máy quan liêu. Đồng thời, điều quan trọng là khám phá các cơ hội cấu trúc ở các thị trường mới nổi—AI rollup, RWA 2.0, ứng dụng Stablecoin cho thanh toán xuyên biên giới, và đổi mới fintech ở các thị trường mới nổi. Các VC cần chuyển từ tâm lý con bạc "đặt cược vào lợi nhuận gấp 100 lần" sang tâm lý thợ săn "chọn người sống sót", sử dụng góc nhìn dài hạn 5-10 năm thay vì logic Đầu cơ ngắn hạn để sàng lọc dự án.

Báo cáo của Wintermute về cơ bản là một hồi chuông cảnh tỉnh cho toàn bộ ngành: 2026 sẽ không phải là sự tiếp tục tự nhiên của thị trường tăng, mà là một chiến trường mà người thắng sẽ thắng tất cả. Những người chơi đã thích nghi với xu hướng thị trường chính xác trước—dù là doanh nhân hay nhà đầu tư—sẽ giành được vị trí chủ đạo khi thanh khoản trở lại. Những người vẫn sử dụng mô hình cũ, tư duy cũ và tiêu chuẩn cũ sẽ thấy các dự án đã đầu tư thất bại lần lượt, Token của họ về 0, và các kênh thoát vốn đóng cửa từng cái một. Thị trường đã thay đổi, quy tắc của trò chơi đã thay đổi, nhưng một điều không đổi: chỉ những dự án có khả năng tạo doanh thu thực sự và khả năng tồn tại và được niêm yết trên sàn giao dịch mới xứng đáng với vốn của thời đại này.