Firmy jajczarskie zarobiły 1,22 miliarda dolarów zysku na kartonie za 6 dolarów — teraz wykupują się z zarzutów zmowy cenowej, przekazując 53 miliony jaj

Departament Sprawiedliwości USA i 17 stanów zawarły w tym tygodniu ugody z trzema głównymi producentami jaj, aby rozstrzygnąć zarzuty, że firmy przez lata nielegalnie zmówiły się w celu podniesienia cen, w tym gdy koszty wzrosły do rekordowych poziomów w ubiegłym roku.

Stany i rząd federalny oskarżyły Cal-Maine Foods, Versova i Hickman's Egg Ranch o zakulisowe porozumienie mające na celu „sztuczne zawyżanie dziennych kwotowań cen jaj" między czerwcem 2022 r. a marcem 2025 r. W szczególności śledztwo wykazało, że firmy koordynowały oferty składane do Urner Barry Publications, spółki prowadzącej indeks kluczowy dla ustalania, ile sklepy spożywcze, restauracje i inni płacą za miliardy jaj rocznie.

Z kolei oznaczało to „wyższe ceny jaj sprzedawanych konsumentom" – twierdziła skarga złożona w Iowa w poniedziałek, w dniu ogłoszenia warunków ugody.

„Kiedy potężne korporacje zmówiają się za kulisami, by podnosić ceny, pracujące rodziny ponoszą tego koszty" – powiedziała w oświadczeniu prokurator generalna Nowego Jorku Letitia James, która współkierowała śledztwem. „Ci producenci jaj manipulowali rynkiem, by wycisnąć jeszcze więcej zysku z konsumentów i przedsiębiorstw."

Żadna z firm nie przyznała się do winy w ramach ugód. Jednak w celu zaspokojenia roszczeń stanów Cal-Maine, Versova i Hickman's będą łącznie zobowiązane do zapłaty 3,3 mln dolarów i przekazania 53 milionów jaj – poinformowały James i inne osoby. Jaja zostaną przekazane przez firmy bankom żywności i organizacjom non-profit. Pieniądze zostaną rozdzielone między stany.

Departament Sprawiedliwości i stany nakreśliły również działania, które firmy będą musiały podjąć, w tym wdrożenie programów zgodności z prawem antymonopolowym oraz zakaz komunikowania się z konkurentami w kwestii strategii cenowych i przetargowych.

Ugody nadal wymagają zatwierdzenia przez sąd. Omeed A. Assefi z Departamentu Sprawiedliwości powiedział we wtorek, że proponowane ugody „rozwiązują lata zachowań, które obciążały finanse Amerykanów i ich codzienne życie".

Średnie ceny jaj w USA wzrosły do rekordowego poziomu około 6,23 dolara za tuzin w marcu 2025 r., w obliczu epidemii ptasiej grypy, która zmusiła hodowców do uboju milionów kur niosek. Producenci jaj zrzucali winę za wzrost cen na epidemię, jednak krytycy oskarżali duże firmy o wykorzystywanie swojej dominacji rynkowej, a rząd wszczął śledztwo.

Skarga z poniedziałku odnotowuje, że kwotowania cen „znacznie spadły" po tym, jak Cal-Maine, Versova i Hickman's dowiedziały się o śledztwie Departamentu Sprawiedliwości i otrzymały polecenie zabezpieczenia dokumentów w marcu 2025 r. Ceny jaj dla konsumentów również później spadły – do poniżej 2,20 dolara za tuzin w maju 2026 r. – gdy uzupełnione stada nadążyły za popytem pomimo trwającej epidemii.

Cal-Maine utrzymywała w poniedziałek, że zarzuty manipulacji cenami są „bezpodstawne" i że uważa swoje działania za zgodne z prawem. Firma zaznaczyła również, że choć była częścią spółdzielni z innymi producentami jaj, opuściła grupę w maju 2024 r.

Mimo to dyrektor generalny Cal-Maine Sherman Miller powiedział, że ugoda firmy „pozwala nam iść naprzód, abyśmy mogli poświęcić całą uwagę temu, co najważniejsze: dostarczaniu przystępnych cenowo, wysokiej jakości jaj i produktów spożywczych na bazie jaj konsumentom w całym kraju".

Miller dodał, że okres objęty przeglądem Departamentu Sprawiedliwości „był szczególnie trudnym czasem" – zaznaczając, że poza ptasią grypą pandemia COVID-19, warunki pogodowe i inne uwarunkowania rynkowe przyczyniły się w ostatnich latach do tymczasowych wstrząsów podażowych i wysokich cen. Powiedział, że Cal-Maine „podjęła liczne kroki w celu ochrony i powiększenia swojego stada kur" w tym czasie.

Versova wyraziła podobne stanowisko, wskazując w szczególności na straty, jakie ptasia grypa wyrządziła jej hodowcom, którzy – jak zaznaczono – „nie ustalają hurtowej ceny jaj". Zamiast tego Versova stwierdziła, że cena większości jej jaj zależy od wahań kosztów ziarna używanego w paszach dla kur.

Tymczasem właściciel Hickman's, Mantiqueira USA, który przejął producenta jaj w listopadzie, oświadczył, że „zachowania wymienione w skardze poprzedzają nasze przejęcie", zaznaczając, że jest zobowiązany do przestrzegania prawa.

Niektóre grupy rzecznicze twierdzą, że proponowane ugody są niewystarczające.

„Konsumenci płacili rekordowe ceny, podczas gdy dominujący producenci jaj odnotowywali nadzwyczajne zyski, a wynikiem jest kolejna ugoda, którą korporacje mogą traktować jako koszt prowadzenia działalności, a nie realne rozliczenie" – powiedziała Angela Huffman, prezes Farm Action.

Cal-Maine – jedyna z trzech firm notowana na giełdzie i publikująca kwartalne wyniki finansowe – odnotowała zysk w wysokości 1,22 miliarda dolarów za rok fiskalny 2025. Na mocy ugody ze stanami firma zapłaci 1,5 miliona dolarów i przekaże 30 milionów jaj.

Tymczasem, zgodnie z dokumentami sądowymi, Versova dostarczy 20 milionów jaj i 800 000 dolarów, a Hickman's będzie zobowiązana do przekazania 3,25 miliona jaj i 1 miliona dolarów.

Oprócz Nowego Jorku stronami ugód były następujące stany: Arizona, Kalifornia, Kolorado, Connecticut, Floryda, Hawaje, Iowa, Maryland, Minnesota, Karolina Północna, Ohio, Pensylwania, Teksas, Utah, Vermont i Wisconsin.

Ten artykuł został pierwotnie opublikowany na Fortune.com